«Μη φοβού, από του νυν ανθρώπους έση ζωγρών»

 Κυριακή Α΄ Λουκά

«Μη φοβού, από του νυν ανθρώπους έση ζωγρών»

Του πρωτοπρεσβυτέρου 

 Μιχαήλ Παπαθεοχαρη,

 εφημερίου Ι. Ν. Τιμίου Σταυρού 

Εσταυρωμένος Ηρακλείου 

Αδελφοί μου,

Το σημερινό Ευαγγέλιο μας παρουσιάζει μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της επίγειας ζωής του Κυρίου.

Ο Χριστός βρίσκεται κοντά στη λίμνη της Γεννησαρέτ. Ο κόσμος συνωστίζεται γύρω Του για να ακούσει τον λόγο του Θεού. Και μέσα σε αυτό το πλήθος ο Χριστός βλέπει δύο πλοία και τους ψαράδες που έχουν κατέβει από αυτά. Ανάμεσά τους βρίσκεται ο Σίμων Πέτρος. Ο Χριστός μπαίνει στο πλοίο του και του ζητά να απομακρυνθεί λίγο από τη στεριά. Και ύστερα του λέει: «Ἐπανάγαγε εἰς τὸ βάθος καὶ χαλάσατε τὰ δίκτυα ὑμῶν εἰς ἄγραν».

Ο Πέτρος υπακούει. Και γίνεται το θαύμα. Τα δίχτυα γεμίζουν τόσο πολύ, ώστε κινδυνεύουν να σχισθούν. Και τότε ο Πέτρος καταλαβαίνει ποιος βρίσκεται μπροστά του. Δεν βλέπει πλέον απλώς έναν διδάσκαλο. Βλέπει τον Κύριο.

Και πέφτει στα γόνατα: «Ἔξελθε ἀπ’ ἐμοῦ, ὅτι ἀνὴρ ἁμαρτωλός εἰμι, Κύριε».

Και ο Χριστός του απαντά: «Μὴ φοβοῦ· ἀπὸ τοῦ νῦν ἀνθρώπους ἔσῃ ζωγρῶν».

Και τότε συμβαίνει κάτι ακόμη μεγαλύτερο από το θαύμα των ψαριών: «Καὶ καταγαγόντες τὰ πλοῖα εἰς τὴν γῆν, ἀφέντες ἅπαντα ἠκολούθησαν αὐτῷ».

Άφησαν τα πάντα. Και Τον ακολούθησαν.

Ο Χριστός αγαπά όλους, αλλά δεν καλεί όλους με τον ίδιο τρόπο. Εδώ βρίσκεται ένα πρώτο μεγάλο θεολογικό μήνυμα. Ο Χριστός βρίσκεται ανάμεσα στο πλήθος. Όλοι ακούνε τον λόγο Του. Όλοι μπορούν να ωφεληθούν από την παρουσία Του. Όλοι μπορούν να δεχθούν την ευλογία Του. Όμως δεν καλεί όλους να γίνουν Απόστολοι. Καλεί τον Πέτρο, τον Ιάκωβο,τον Ιωάννη, τον Ματθαίο και αργότερα τον Παύλο. 

Και αυτό μας αποκαλύπτει κάτι πολύ σημαντικό: Η αγάπη του Θεού είναι καθολική, αλλά η κλήση είναι προσωπική.

Ο Θεός αγαπά κάθε άνθρωπο. Αλλά δεν αναθέτει σε κάθε άνθρωπο τον ίδιο δρόμο. Δεν ζητά από όλους τα ίδια. Δεν δίνει σε όλους την ίδια διακονία. Δεν εμπιστεύεται σε όλους τον ίδιο ρόλο. Ο Απόστολος Παύλος θα το εκφράσει με την εικόνα του σώματος: πολλά μέλη, ένα σώμα· διαφορετικά χαρίσματα, μία Εκκλησία. Άλλος καλείται να διδάξει, άλλος να διακονήσει, άλλος να παρηγορήσει, άλλος να προσευχηθεί, άλλος να σηκώσει έναν σταυρό. Άλλος να γίνει πνευματικός πατέρας, άλλος να υπηρετήσει κρυφά, χωρίς να τον γνωρίζει κανείς.

Δεν είμαστε όλοι για όλα. Και αυτό δεν είναι διάκριση αγάπης, είναι διάκριση αποστολής. Η αγάπη δεν καταργεί τα όρια! Και εδώ το σημερινό Ευαγγέλιο μας οδηγεί σε ένα δύσκολο αλλά πολύ σημαντικό θέμα. Στην εποχή μας ακούμε συχνά: «Αγάπα τους πάντες».Και σωστά. Αλλά πρέπει να προσθέσουμε: Αγάπα τους πάντες, αλλά μη δίνεις σε όλους την ίδια θέση στη ζωή σου. Γιατί άλλο είναι η αγάπη και άλλο η οικειότητα. Άλλο είναι η συγχώρηση και άλλο η εμπιστοσύνη. Άλλο είναι να εύχεσαι τη σωτηρία κάποιου και άλλο να του παραδίδεις τον εαυτό σου. Άλλο είναι να μη μισείς τον άνθρωπο και άλλο να επιτρέπεις την κακία του να εισέρχεται συνεχώς στη ζωή σου. Αυτό είναι μια πολύ σημαντική πατερική διάκριση. Ο άνθρωπος δεν καλείται να μισεί τον άνθρωπο. Καλείται να αποστρέφεται το κακό.

Η πατερική παράδοση εκφράζει αυτή τη διάκριση πολύ καθαρά: το κακό απορρίπτεται, ο άνθρωπος αγαπιέται. Γι’ αυτό η χριστιανική αγάπη δεν είναι άκριτη ανοχή. Δεν λέει: «Κάνε ό,τι θέλεις και εγώ θα το ονομάσω αγάπη». Η αγάπη του Χριστού είναι αλήθεια. Και η αλήθεια πολλές φορές βάζει όρια.

Και ο ίδιος ο Χριστός έβαζε όρια. Αν κοιτάξουμε προσεκτικά το Ευαγγέλιο, θα δούμε ότι ο Χριστός δεν επέτρεψε ποτέ να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης. Όταν Τον προκαλούν, απαντά. Όταν Τον συκοφαντούν, ελέγχει. Όταν Τον αμφισβητούν, δεν παραδίδεται στις απαιτήσεις τους. Όταν χρειάζεται, αποσύρεται στο όρος των Ελαιών για προσευχή.  Όταν χρειάζεται, σιωπά. Όταν κάποιοι μετατρέπουν τον Ναό σε χώρο εμπορίου, ανατρέπει τα τραπέζια των εμπόρων. Ο Χριστός είναι πράος. Αλλά η πραότητα δεν είναι παθητικότητα. Είναι δύναμη που βρίσκεται υπό τον έλεγχο της αγάπης. Ο Χριστός αγαπά τον αμαρτωλό. Αλλά δεν αγαπά την αμαρτία. Αγκαλιάζει τον άνθρωπο, αλλά όχι το κακό. Και αυτή είναι ίσως μία από τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις της χριστιανικής ζωής. Νομίζουμε ότι το να είμαστε καλοί χριστιανοί σημαίνει να μην αντιδρούμε ποτέ. Να μη λέμε ποτέ «όχι». Να δεχόμαστε τα πάντα. Να ανεχόμαστε τους πάντες. Να επιτρέπουμε στον καθένα να εισέρχεται στη ζωή μας και να την αναστατώνει. Όμως αυτό δεν είναι πάντοτε αγάπη. Μπορεί να είναι έλλειψη διάκρισης.

Η συγχώρηση δεν σημαίνει ότι καταργώ τα όρια. Και φθάνουμε τώρα στη συγχώρηση. Τι σημαίνει να συγχωρώ; Σημαίνει ότι δεν κρατώ μέσα μου το κακό ως δηλητήριο.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος είναι εξαιρετικά αυστηρός στο θέμα της μνησικακίας. Διδάσκει ότι ο άνθρωπος που κρατά θυμό μέσα του νομίζει ότι τιμωρεί εκείνον που τον έβλαψε, ενώ στην πραγματικότητα βασανίζει τον ίδιο του τον εαυτό. Η μνησικακία γίνεται, όπως την περιγράφει, ένας εσωτερικός δήμιος.

Τι σημαίνει λοιπόν συγχωρώ; Δεν σημαίνει: «Δεν έγινε τίποτε». Η συγχώρηση σημαίνει: «Δεν θα επιτρέψω αυτό που μου έκανες να γίνει δηλητήριο μέσα στην ψυχή μου». Δεν θα ζήσω για να εκδικηθώ. Δεν θα οργανώσω τη ζωή μου γύρω από τον θυμό. Δεν θα αφήσω τον άνθρωπο που με πλήγωσε να κατοικεί μέσα στην καρδιά μου με τη μορφή της μνησικακίας. Αφήνω την κρίση στον Θεό. Όχι ως ανταπόδοση ή εκδίκηση, αλλά ως παιδαγωγική μέθοδο.  Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ελευθερία της συγχώρησης. Ο Χρυσόστομος τονίζει ακριβώς αυτό, η συγχώρηση δεν είναι απώλεια αλλά κέρδος για εκείνον που συγχωρεί, γιατί απελευθερώνεται από την οργή και τη μνησικακία.

  Συγχωρώ λοιπόν,  δεν σημαίνει ότι εμπιστεύομαι ξανά αμέσως Εδώ χρειάζεται διάκριση. Μπορώ να συγχωρήσω κάποιον χωρίς να του ξαναδώσω αμέσως την ίδια εμπιστοσύνη. Μπορώ να συγχωρήσω χωρίς να συνεχίσω μια σχέση με τον ίδιο τρόπο.Μπορώ να προσεύχομαι για έναν άνθρωπο και συγχρόνως να κρατώ απόσταση.

Μπορώ να πω: «Δεν σου κρατώ κακία. Αλλά δεν μπορώ να σου επιτρέψω να συνεχίσεις να με πληγώνεις». Αυτό δεν είναι εκδίκηση. Είναι όριο. Και το όριο δεν είναι μίσος. Το όριο μπορεί να είναι η μορφή με την οποία προστατεύεται η αλήθεια.

Ο απόστολος Πέτρος άφησε τα πάντα και ακολούθησε τον Χριστό, όπως και οι άλλοι μαθητές. Ο Χριστός τού λέει: «Μη φοβού». Γιατί ο Πέτρος είδε τη δική του αναξιότητα. Είδε το μεγαλείο του Χριστού και ταυτόχρονα είδε τη δική του αδυναμία. Αυτό είναι η αρχή της πνευματικής ζωής. Όχι να θεωρώ τον εαυτό μου τέλειο. Αλλά να μπορώ να πω: «Κύριε, είμαι άνθρωπος αμαρτωλός». Και τότε ο Χριστός δεν του λέει: «Επειδή είσαι αμαρτωλός, φύγε». Του λέει: «Μη φοβού». Αυτό είναι το μεγαλείο της θείας κλήσης. Ο Χριστός δεν περιμένει να γίνουμε τέλειοι για να μας καλέσει. Μας καλεί για να αρχίσει μέσα μας η θεραπεία.

Όμως ο Πέτρος έπρεπε να αφήσει τα πάντα.

Το Ευαγγέλιο δεν λέει απλώς ότι ο Πέτρος συγκινήθηκε από τον Χριστό.

Λέει: «Ἀφέντες ἅπαντα ἠκολούθησαν αὐτῷ». Άφησαν τα πάντα. Γιατί; Διότι δεν μπορείς να ακολουθήσεις πραγματικά τον Χριστό και να κρατάς ταυτόχρονα ως απόλυτο κέντρο της ζωής σου τον εαυτό σου. Κάτι πρέπει να αφήσεις. Μπορεί να είναι η ανάγκη να έχουν όλοι καλή γνώμη για σένα. Μπορεί να είναι η ανάγκη να απαντάς σε κάθε προσβολή. Μπορεί να είναι η ανάγκη να δικαιωθείς μπροστά σε όλους. Μπορεί να είναι ο θυμός. Μπορεί να είναι ακόμη και η λανθασμένη αντίληψη ότι «χριστιανός σημαίνει να ανέχομαι τα πάντα».Όχι. Χριστιανός σημαίνει να ανήκω στον Χριστό. Και όταν ανήκω στον Χριστό, μπορώ να έχω διάκριση και αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο μάθημα.

Υπάρχουν φορές που χρειάζεται να κλείσει μια πόρτα. Όχι επειδή μισώ. Αλλά επειδή διακρίνω. Κλείνω την πόρτα στη συκοφαντία. Κλείνω την πόρτα στην εκμετάλλευση. Κλείνω την πόρτα στην προσβολή.

Κλείνω την πόρτα στη χειραγώγηση. Κλείνω την πόρτα στην αμαρτία. Αλλά δεν κλείνω την καρδιά μου. Γιατί αν κλείσω την καρδιά μου, τότε το όριο γίνεται τείχος. Και το τείχος μπορεί να γίνει μίσος.

Ο χριστιανός όμως δεν χτίζει τείχη μέσα στην καρδιά του. Βάζει πόρτες. Και η διαφορά είναι μεγάλη. Το τείχος λέει: «Δεν θέλω ποτέ να σε ξαναδώ». Η πόρτα λέει: «Δεν μπορώ να σε αφήσω να μπεις έτσι. Αλλά η καρδιά μου δεν θα γίνει τόπος μίσους για σένα». Αυτό είναι πνευματική διάκριση.

«Αγάπα τον εχθρό σου» δεν σημαίνει «άφησέ τον να σε καταστρέψει» Ο Χριστός μας λέει: «Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν». Δεν μας λέει: «Εμπιστευθείτε τους όλους».Δεν μας λέει: «Αφήστε τους να κάνουν ό,τι θέλουν». Μας λέει να αγαπούμε. Και η αγάπη είναι να θέλω τη σωτηρία του άλλου.

Μπορεί να θέλω να σωθεί ένας άνθρωπος χωρίς να επιτρέπω στη συμπεριφορά του να καταστρέφει τη δική μου ζωή. Μπορώ να προσεύχομαι: «Κύριε, ελέησέ τον». Και ταυτόχρονα να λέω: «Κύριε, φύλαξέ με από την κακή του επιρροή». Αυτά τα δύο δεν είναι αντίθετα. Είναι η ίδια χριστιανική διάκριση.

Ο Χριστός δεν μας καλεί να είμαστε ευχάριστοι σε όλους, μας καλεί να είμαστε δικοί Του. Και ίσως εδώ βρίσκεται το πιο βαθύ μήνυμα της σημερινής περικοπής. Ο Πέτρος δεν κλήθηκε για να αρέσει στους ανθρώπους. Κλήθηκε για να ακολουθήσει τον Χριστό. Ούτε εμείς καλούμαστε να είμαστε αποδεκτοί από όλους. Καλούμαστε να είμαστε πιστοί στον Χριστό.Αν προσπαθώ να έχω όλους ευχαριστημένους, στο τέλος θα χάσω τον εαυτό μου. Αν προσπαθώ να μη στενοχωρήσω ποτέ κανέναν, κάποια στιγμή θα χρειαστεί να προδώσω την αλήθεια. Ο Χριστός όμως δεν είπε: «Να αρέσετε σε όλους».

Είπε:«Ἀκολούθει μοι». Ακολούθησέ Με. Και η ακολουθία του Χριστού απαιτεί διάκριση.

Αδελφοί μου, σήμερα ο Χριστός μας καλεί να μάθουμε κάτι πολύ δύσκολο: να αγαπάμε χωρίς να καταργούμε την αλήθεια. Να συγχωρούμε χωρίς να γινόμαστε συνένοχοι του κακού. Να δίνουμε ευκαιρίες χωρίς να παραδίδουμε την ψυχή μας. Να ανοίγουμε την καρδιά μας χωρίς να αφήνουμε κάθε άνθρωπο να καταπατά τα όριά μας. Να μπορούμε να πούμε: «Σε συγχωρώ». Αλλά και: «Δεν θα επιτρέψω να συνεχιστεί το κακό».Να μπορούμε να πούμε: «Δεν σου κρατώ κακία».Αλλά και: «Χρειάζεται να κρατήσω απόσταση». Να μπορούμε να κλείσουμε μια πόρτα χωρίς να κλείσουμε την καρδιά μας.  Και πάνω απ’ όλα, να μπορέσουμε να κάνουμε αυτό που έκαναν ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης: «Αφέντες άπαντα ηκολούθησαν Αυτώ». Να αφήσουμε πίσω μας τη μνησικακία. Να αφήσουμε πίσω μας την ανάγκη της εκδίκησης. Να αφήσουμε πίσω μας την ανάγκη να δικαιωθούμε μπροστά σε όλους.

Να αφήσουμε πίσω μας ακόμη και τον φόβο να πούμε το σωστό «όχι». Και να ανοίξουμε την καρδιά μας στον Χριστό. Γιατί όταν ο Χριστός κατοικεί μέσα μας, τότε μπορούμε να έχουμε και όρια χωρίς σκληρότητα, και συγχώρηση χωρίς αφέλεια και πραότητα χωρίς αδυναμία, και αλήθεια χωρίς μίσος.

Να κλείνουμε την πόρτα στο κακό, αλλά να κρατούμε ανοιχτή την καρδιά μας στον άνθρωπο. Και ακόμη περισσότερο, να κρατούμε πάντοτε ανοιχτή την καρδιά μας στον Χριστό. Γιατί Εκείνος είναι που μπορεί να θεραπεύσει και την πληγή που μας άφησαν οι άλλοι και την πληγή που εμείς αφήσαμε στους άλλους. Και τότε θα καταλάβουμε πραγματικά τον λόγο Του: «Μὴ φοβού. Άφησε τα δίχτυα. Άφησε τη μνησικακία. Άφησε την εκδίκηση. Άφησε τον φόβο. Και ακολούθησέ Με. 

Αμήν.